BIGtheme.net http://bigtheme.net/ecommerce/opencart OpenCart Templates
Home / GIỚI THIỆU / “Vua chè” Hà Giang và lời hứa với dân bản

“Vua chè” Hà Giang và lời hứa với dân bản

Trên những sườn núi cao ngút ngàn của Tây Côn Lĩnh (phía tây Hà Giang), có những thân chè cổ thụ mà tuổi đến vài trăm năm có lẻ. Mây mù vây bọc những thân chè cổ thụ, sự tinh khiết của núi rừng, của dòng suối ban mai làm ra chè Shan tuyết nức tiếng xa gần. Bao nhiêu đời nay, bà con người Mông, người Dao coi đó là sinh kế của họ. Vậy nhưng, để làm thành thương hiệu cho chè Shan, giúp đồng bào làm giàu thực không đơn giản.

Để có ngày hôm nay, khi búp chè Shan tuyết trở thành trà đen, trà xanh, trà vàng, trà Phổ Nhĩ… nức tiếng khắp nơi, có một phần không nhỏ từ cái tâm của một doanh nhân miền xuôi. Ông Nguyễn Thanh Hùng – Giám đốc công ty TNHH Thương mại Hùng Cường, đã dành hơn 20 năm ầm thầm tìm lối đi riêng cho chè Hà Giang. Và chẳng phải đương nhiên mà nhiều người gọi doanh nhân này là “Vua Chè”.

Từ cái “ngông” của người cựu binh

Lần đầu đến với Hà Giang, tôi hứng khởi với rất nhiều dự định: Đi ngắm loài hoa dại mang tên Tam giác mạch ở 4 huyện vùng cao nguyên đá; ngắm cổng trời Lũng Cú (Đồng Văn), hay một lần chinh phục đỉnh Mã Pí Lèng, sông Nho Quế hùng vĩ… và tôi nghĩ sẽ mua vài món đặc sản ở vùng đất xa xôi này về làm quà.

Nhưng câu chuyện ở sở Công thương về rừng chè Shan Hà Giang đã làm tôi thay đổi hành trình. Phi xe thẳng tới Vị Xuyên tôi tìm gặp ông “Vua chè” Nguyễn Thanh Hùng. Doanh nhân này quê gốc bến Đò Quan tận Hà-Nam-Ninh cũ (nay thuộc TP. Nam Định – PV). Năm 1965 ông nhập ngũ, là lính phòng không, rồi kết nạp Đảng năm 1968; từ đấy trở đi, ông đi khắp chiến trường Lào, Campuchia… rồi tham gia giải phóng Sài Gòn.

20151209-IMG_0871 (1)
Giám đốc Nguyễn Thanh Hùng với bánh trà Phổ Nhĩ độc đáo hình chùa Một Cột tự tay làm

Câu chuyên bên chén chè Phổ Nhĩ giữa tôi và doanh nhân Nguyễn Thanh Hùng gợi về những ngày ông tay trắng lập nghiệp. Hết chiến tranh, người lính thành Nam trở về, ông Nguyễn Thanh Hùng tính mình cần có một nơi để lập nghiệp. Vốn có người người đồng đội ở tỉnh Hà Tuyên cũ, thế là chàng cựu binh rời xa đồng bằng lên với núi rừng Tuyên Quan, vào làm cho Sở Ngoại thương tỉnh Hà Tuyên.

Năm 1991, Hà Tuyên chia tách, ông được lãnh đạo phân công lên Hà Giang; năm 1998, người cựu chiến binh thành lập doanh nghiệp riêng của mình. Công ty của ông bắt đầu từ làm ăn nhỏ, thu mua chè bán trong nước, xuất khẩu nhỏ, thu mua chè bán trong nước, xuất khẩu ủy thác, bán thị trường Trung Quốc… Tích cóp dần để gây vốn ông tiến hành đầu tư chiều sâu, mở rộng quy mô kinh doanh. Khi ấy vị giám đốc nghĩ: “Hà Giang có vùng nguyên liệu, chè mà chất lượng thậm chí còn vượt hơn vùng chè Vân Nam Trung Quốc. Mình không thể cứ bán hô mãi, cần phải đầu tư cho sản xuất, làm thương hiệu chè cho Hà Giang.”

17 năm sau ngày thành lập, công ty Hùng Cường đã có năm nhà máy sản xuất ở các vùng trọng điểm chè là nhà máy Việt Lâm, Hùng Thắng, Cao Bồ, Tân Lập và Vị Xuyên. Các sản phẩm chè xanh, chè đen, chè vàng, chè Phổ Nhĩ đóng gói, xuất khẩu tới Nga, Anh, Pháp, Đức, Hàn Quốc, Đài Loan, Hồng Kông (Trung Quốc) v.v… Vậy là chè Hà Giang rời núi rừng biên viễn đến với rất nhiều những thị trường khó tính, kể cả những nơi được coi như trung tâm của ngành chè thế giới như Trung Quốc, Đài Loan.

Đến niềm vui thoát nghèo của dân bản

Doanh nghiệp làm ăn phát đạt, người dân được lợi, cây chè Hà Giang được lợi. Công ty luôn bảo đảm thu mua hợp lý cho người sản xuất, trung thực trong phân loại chất lượng chè, thanh toán đầy đủ… Nhưng thế đâu phải là đã hết khó khăn, hai năm 2007 – 2008, một số tư thương Trung Quốc “bỗng nhiên” mua gỗ chè cổ thụ với giá cao. Thế là nhiều cây chè Shan tuyết cả trăm năm tuổi bị chặt bị cưa đem bán, mỗi met chiều dài gỗ chè đổi lấy vài trăm ngàn đồng.

44-che-san-tuyet
Cây chè Shan tuyết hàng nghìn năm tuổi đã trở thành sinh kế ổn định cho bà con vùng cao

Cứ thế này thì cả vùng chè cổ thụ sẽ sớm tiêu điều, tài sản mà cha ông để lại cho các bản làng cũng không còn nói gì đến chuyện làm giảu từ chè. Thế là ông giám đốc lại phải lăn lội từng bản, từng làng vận động bà con; công ty Hùng Cường cũng đẩy mạnh việc thu mua búp chè, đảm bảo thu nhập cho bà con. Mô hình liên kết bốn nhà được truyển khai, doanh nghiệp, chính quyền nhà nông, nhà khoa học, nhà nông cùng chung sức giữ cho cây chè Hà Giang.

Khoảng 900ha chè ở Cao Bồ được quy hoạch thành vùng nguyên liệu sản xuất chè hữu cơ với 650 hộ dân tham gia được phân theo các tổ sản xuất của từng thôn. Các tổ sản xuất có trách nhiệm đứng ra thu mua sản phẩm chè tươi cho bà con và bảo đảm không bán cho tư thương khác. Công ty Hùng Cường ký cam kết với từng hộ dâ, bao tiêu toàn bộ sản phẩm với giá cao và ổn định.

Năm 2011, chè Cao Bồ chính thức được Liên đoàn quốc tế về phong trào sản xuất nông nghiệp hữu cơ (IFOAM) cấp chứng chỉ chè hữu cơ – Organic Cao Bồ. Ngay sau đó, chuỗi giá trị chè Cao Bồ được nâng lên, mỗi năm Công ty Hùng Cường xuất khẩu khoảng 200 tấn chè hữu cơ với giá sáu USD/kg chè đen, tám USD/kg chè xanh. Tương đương với đó, 1000 tấn chè búp tươi cho nông dân xã Cao Bồ được công ty thu mua. Với giá 15 đến 18 nghìn đồng/kg (gấp ba lần so với các loại chè thường), cứ nhẩm tính một ngày hái chè bà con thu nhập từ 100 đến 200 ngàn đồng, con số không nhỏ ở một địa phương vùng núi cao.

Ông giám đốc còn mong những em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn của bản làng H’mong, Dao có đủ điều kiện để gắn bó với cây chè của bàn làng. Công ty TNHH Hùng Cường đã nhận chăm sóc 24 cháu nhỏ là con em gia đình nghèo, mồ côi. Không chỉ là việc học hành, các em còn được hướng dẫn quy trình trồng, chăm sóc, thu hoạch và chế biến chè hữu cơ công nghệ cao. Công ty còn mời chuyên gia tiếng Anh về giảng dạy Anh ngữ cho các em. Ông giám đốc kỳ vọng khi trưởng thành, đây sẽ là những chuyên gia, những hướng dẫn viên cho du khách trong và ngoài nước khi họ đến tìm hiểu về chè Shan tuyết Hà Giang.

Sau bao vất vả, vùng chè cổ thủ Cao Bồ và nhìn rộng ra là chè Shan Tuyết Hà giang giờ đã có chỗ tđứng trên thị trường. Doanh nghiệp phát đạt, nhiều hộ nông dân thoát ngheo, đó cũng là lúc Giám đốc Nguyễn Thanh Hùng hoàn thành lời hứa giúp dân bản sống ổn định từ cây chè quê hương. Và tương lai vùng chè Shan Tuyết cổ thụ còn là khu du lịch sinh thái nơi du khách trải nghiệm sức sống từ Cao Bồ, hay vùng biên viễn Hà Giang.

IMG_5134
Niềm vui của vị doanh nhân hàng chục năm gắn bó với chè Hà Giang

Với sự quan tâm của các cấp chính quyền tỉnh, trực tiếp là công ty Hùng Cường trong việc xây dựng cơ sở khoa học và lập hồ sơ xét duyệt, tháng 6/2015, Hội bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam đã trao bằng công nhân “Cây Di sản Việt Nam” cho quần thể 220 cây chè trên 100 năm tuổi thuộc xã Cao Bồ. Đây là địa phương có số lượng cây được công nhận “Cây Di sản” nhiều nhất cả nước. Đó là điều kiện thuận lợi để bảo tồn gen quý hiếm của cây Chè Shan tuyết. 

Ngọc Tùng

Báo Văn hóa Doanh Nhân Việt Nam – Số 108-2015

Check Also

IMG_2144

Tổng kho Đức Thành

Tổng kho Đức Thành (hay còn gọi là kho Đạo Đức) tọa lạc trên trục ...